Otomatik sulama nasıl planlanır?

Otomatik sulama sistemi bir kez toprağın altına girdikten sonra değiştirmesi zahmetli bir altyapıdır. Bu yüzden boru döşenmeden önce birkaç temel ölçümün ve kararın doğru yapılması gerekir. İyi planlanmış bir sistem bahçenin her bölümüne ihtiyacı kadar su verir, kötü planlanmış bir sistem ise bir köşeyi bataklığa çevirirken diğer köşeyi kurutur.

1. Su kaynağını ölçmek

Her şey musluğun başında başlar. Sulama tasarımının iki temel girdisi debi ve basınçtır. Debi, kaynaktan bir saatte ne kadar su alınabildiğini (m³/saat) gösterir; basit bir ölçüm için 10 litrelik bir kova kaç saniyede doluyor diye bakılabilir. Basınç ise bir manometre ile, musluk kapalıyken ve açıkken ölçülür.

Bu iki değer, aynı anda kaç başlığın çalışabileceğini ve sistemin kaç bölgeye ayrılması gerektiğini belirler. Şebeke basıncı 2,5 barın altındaysa rotor başlıklar düzgün dönmeyebilir; bu durumda hidrofor eklemek ya da bölge sayısını artırmak gerekir. Kuyu ya da depo suyu kullanılıyorsa pompa kapasitesi ve suyun kalitesi de hesaba katılır.

2. Bahçeyi bölgelere ayırmak

Bölge (istasyon), aynı anda çalışan ve tek bir selenoid vanayla kontrol edilen başlıklar grubudur. Bölgeleri belirlerken iki kural vardır: aynı bölgedeki başlıklar aynı tipte olmalı ve aynı su ihtiyacındaki bitkileri sulamalıdır.

• Geniş çim alanlar: rotor başlıklar
• Dar ve düzensiz çim şeritleri: sprey başlıklar
• Çalı ve çiçek yatakları: damla hattı
• Ağaçlar: ağaç halkası şeklinde damla
• Saksı ve kasalar: mikro damla

Rotor ile spreyi aynı vanaya bağlamak sık yapılan bir hatadır. Sprey başlıklar birim alana çok daha hızlı su verir; aynı sürede çalıştıklarında sprey bölümü göl olurken rotor bölümü kuru kalır. Güneşli ve gölgeli alanların da mümkünse ayrı bölgelere alınması, programı ince ayarlamayı kolaylaştırır.

3. Başlık yerleşimi: kafa kafaya kaplama

Çim alanında homojen sulama için her başlığın suyu bir sonraki başlığa kadar ulaşmalıdır. Buna kafa kafaya kaplama denir. Rotorlar genellikle 8–12 metre, spreyler 3–5 metre menzile sahiptir. Köşelere çeyrek daire, kenarlara yarım daire, ortaya tam daire başlıklar yerleştirilir. Başlıkların yolu, duvarı ya da cam yüzeyi ıslatmaması için açıları yerinde ayarlanır.

4. Damla sulama ayrıntıları

Kurakçıl dikimlerde ve ağaçlarda damla sulama hem suyu hem yabani ot sorununu azaltır. Su doğrudan kök bölgesine gider, yapraklar ve yollar ıslanmaz. Damla hatta dikkat edilmesi gerekenler:

• Basınç düzenleyici: damlatıcıların düzgün çalışması için hat basıncı düşürülür.
• Filtre: kireçli ve kumlu suda tıkanmayı önlemek için en az 120 mesh disk filtre kullanılır.
• Kendinden basınç ayarlı damlatıcılar: eğimli arazide hattın başı ile sonu eşit su verir.
• Hat ucu temizleme vanası: yılda birkaç kez hat yıkanır.

Ağaçlarda tek bir damlatıcı yerine, gövdeden 30–50 cm uzakta halka şeklinde birkaç damlatıcı kullanılır; ağaç büyüdükçe halka genişletilir.

5. Kontrol ünitesi ve sensörler

Kontrol ünitesi, her bölgenin hangi gün ve saatte, ne kadar süre çalışacağını belirler. Bahçenin bölge sayısından en az bir iki fazla istasyonu olan bir ünite seçmek, ileride ekleme yapmayı kolaylaştırır. Yağmur sensörü yağış sırasında ve sonrasında sistemi durdurur; toprak nem sensörü ise daha hassas bir kontrol sağlar. Wi-Fi bağlantılı üniteler, tatildeyken programı uzaktan değiştirmeye imkân verir.

6. Program: mevsime göre değişen süreler

Sulama programı yılda bir kez kurulup unutulacak bir şey değildir. Ege kıyısında temmuz ayında bitkinin su ihtiyacı en yüksek noktadadır; nisan ve ekim aylarında bu ihtiyaç kabaca yarı yarıya düşer, kış aylarında çoğu zaman sulamaya hiç gerek kalmaz. İyi bir uygulama, tepe ay için doğru süreyi bulmak ve diğer ayları buna bir katsayı ile oranlamaktır.

Çim için seyrek ama derin sulama tercih edilir; kökleri aşağı inmeye teşvik eder. Damla bölgeleri ise toprak tipine göre birkaç günde bir, daha uzun süreli çalıştırılır. Ağır killi topraklarda suyun yüzeyden akıp gitmemesi için süre iki ya da üç kısa seansa bölünebilir.

7. Kurulumdan sonra

Kurulum bittiğinde her bölge tek tek çalıştırılıp kaplama kontrol edilir, açılar ayarlanır, basınç testi yapılır. Bahçe sahibine bölge planını gösteren bir pafta ve program tablosu teslim edilir. Bakım sözleşmesi olan bahçelerde mevsim geçişlerinde program güncellenir, filtreler temizlenir, kırılan başlıklar değiştirilir.

Sulama hesaplayıcımızla bahçenizin kabaca kaç rotor, sprey ve metre damla hattına ihtiyaç duyduğunu görebilirsiniz. Kesin proje için keşifte debi ve basınç ölçümü yapar, bölge planını sizinle birlikte çizeriz.